ခေတ်သစ်ဆေးပညာလောကတွင် “ အချိန်” သည် အဖိုးတန်ဆုံး အရင်းအမြစ်တစ်ခု ဖြစ်လေ့ရှိသည်။ လူနာတစ်ဦးက အရေးကြီးသော ရောဂါရှာဖွေမှုရလဒ်ကို စောင့်ဆိုင်းနေရချိန် သို့မဟုတ် သုတေသီတစ်ဦးက အရေးကြီးသော ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုတစ်ခု ပြုလုပ်ခါနီးအချိန်မျိုးတွင် မိနစ်တိုင်းသည် အရေးပါသည်။ ထိုအခါတွင် ဓာတ်ခွဲခန်းသုံး အလိုအလျောက်စနစ် (Lab Automation) ဟူသော နည်းပညာတော်လှန်ရေး ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာနှင့် သုတေသနဓာတ်ခွဲခန်းများကို လူကိုယ်တိုင်လုပ်ဆောင်ရသော စနစ်များမှ အရှိန်နှုန်းမြင့်မားပြီး တိကျလှသော အင်ဂျင်များအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပေးခဲ့သည်။
ဓာတ်ခွဲခန်းကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များက အရည်များကို ကိုယ်တိုင် ပိုက်ပက် (pipette) ဖြင့် တိုင်းတာခြင်း သို့မဟုတ် စမ်းသပ်ပြွန်များတွင် လိုက်လံတံဆိပ်ကပ်ခြင်းတို့ဖြင့် နာရီပေါင်းများစွာ အချိန်ကုန်ဆုံးခဲ့ရသည့် ခေတ်များမှာ ကုန်လွန်သွားခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် အလိုအလျောက်စနစ်သည် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုနှင့် သိပ္ပံပညာလောက၏ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းများကို အဓိပ္ပာယ်အသစ် ဖွင့်ဆိုပေးနေပြီဖြစ်သည်။
၁။ “ လူကြောင့်ဖြစ်ရသော အဟန့်အတားများ” ကို ဖယ်ရှားခြင်း
လူကိုယ်တိုင်လုပ်ဆောင်ရသော လုပ်ငန်းစဉ်များတွင် အားနည်းချက်နှစ်ခုရှိသည် – ၎င်းတို့မှာ “ အရှိန်ကန့်သတ်ချက်” နှင့် “ လူကြောင့်ဖြစ်သော မှားယွင်းမှု” တို့ဖြစ်သည်။ အကျွမ်းကျင်ဆုံးသော ပညာရှင်ပင်လျှင် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုကို ခံစားရနိုင်ပြီး ၎င်းက ရလဒ်များအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိစေသည့် အနည်းငယ်သော လွဲချော်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။
- အတိုင်းအတာတစ်ခုထိ တည်ငြိမ်မှုရှိခြင်း (Consistency at Scale): အလိုအလျောက်စနစ်များသည် လုပ်ဆောင်ချက်တစ်ခုတည်းကို အကြိမ်ပေါင်း ၁,၀၀၀ ဆက်တိုက် တိကျမှု အဆင့်အတန်း တူညီစွာ လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ ဤကဲ့သို့ စံချိန်စံညွှန်းမီမှုကို လူကိုယ်တိုင်လုပ်ဆောင်ရန်မှာ မဖြစ်နိုင်သလောက်ပင်။
- ၂၄/၇ လည်ပတ်နိုင်ခြင်း: လူသားဝန်ထမ်းများနှင့်မတူဘဲ အလိုအလျောက်စနစ်များသည် ညဘက်နှင့် ပိတ်ရက်များတွင်ပါ အလုပ်လုပ်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ညနေပိုင်းတွင် ကောက်ယူထားသော နမူနာများကို ချက်ချင်းစစ်ဆေးပေးနိုင်ပြီး နောက်တစ်နေ့နံနက် ဆရာဝန်များ လူနာကြည့်ချိန်တွင် ရလဒ်များ အဆင်သင့်ရှိနေစေရန် သေချာစေသည်။
၂။ စောင့်ဆိုင်းရချိန် (Turnaround Time – TAT) ကို သိသိသာသာ လျှော့ချခြင်း
ဓာတ်ခွဲခန်းသုံး အလိုအလျောက်စနစ်၏ အသိသာဆုံးသော သက်ရောက်မှုမှာ နမူနာကို “ စတင်လက်ခံချိန်” မှ “ ရလဒ်ထွက်ပေါ်ချိန်” အထိ မြန်ဆန်သွားခြင်းဖြစ်သည်။
- လျင်မြန်စွာ ခွဲခြားခြင်း: အဆင့်မြင့် အလိုအလျောက်စနစ်များသည် တစ်နာရီလျှင် စမ်းသပ်ပြွန်ပေါင်း ထောင်ချီကို အမျိုးအစားခွဲခြားပေးနိုင်ပြီး လူက ထိတွေ့ကိုင်တွယ်ရန်မလိုဘဲ သက်ဆိုင်ရာ စစ်ဆေးစက်များဆီသို့ တိုက်ရိုက် ပို့ဆောင်ပေးသည်။
- အချက်အလက်များကို ချက်ချင်းချိတ်ဆက်ခြင်း: အလိုအလျောက် ဓာတ်ခွဲခန်းများကို အီလက်ထရွန်နစ် ကျန်းမာရေးမှတ်တမ်း (EHR) စနစ်များနှင့် တိုက်ရိုက်ချိတ်ဆက်ထားလေ့ရှိသည်။ စက်က စစ်ဆေးမှုပြီးသည်နှင့် ရလဒ်သည် ဆရာဝန်၏ တက်ဘလက် (Tablet) ပေါ်သို့ ချက်ချင်းရောက်ရှိသွားသဖြင့် စောင့်ဆိုင်းရမည့်အချိန်ကို နာရီပေါင်းများစွာ (သို့မဟုတ်) ရက်ပေါင်းများစွာအထိ လျှော့ချပေးနိုင်သည်။
၃။ ဘေးကင်းလုံခြုံမှုနှင့် တိကျမှုကို မြှင့်တင်ခြင်း
အလိုအလျောက်စနစ်သည် ဓာတ်ခွဲခန်းများကို ပိုမိုမြန်ဆန်စေရုံသာမက ဝန်ထမ်းများနှင့် လူနာများအတွက်ပါ ပိုမိုဘေးကင်းစေသည်။
- ထိတွေ့မှုလျှော့ချခြင်း: ဝန်ထမ်းများအနေဖြင့် အန္တရာယ်ရှိသော ဓာတုပစ္စည်းများ သို့မဟုတ် ကူးစက်တတ်သော ဇီဝနမူနာများကို ကိုင်တွယ်ရမှုကို အနည်းဆုံးဖြစ်အောင် လျှော့ချပေးသည်။
- အလွန်သေးငယ်သော ပမာဏအထိ တိကျခြင်း: ခေတ်မီစက်ရုပ်များသည် မိုက်ခရိုလီတာ ($1 \mu L$) ကဲ့သို့ အလွန်သေးငယ်သော အရည်ပမာဏကိုပင် တိကျစွာ ကိုင်တွယ်နိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ လူနာများထံမှ နမူနာ (ဥပမာ- သွေး) အနည်းငယ်သာ ယူရန်လိုသော်လည်း ရောဂါရှာဖွေမှုမှာ အပြည့်အဝ တိကျနေမည်ဖြစ်သည်။ (၎င်းသည် ကလေးလူနာများအတွက် အထူးအရေးပါသည်။)
“ အလိုအလျောက်စနစ်ဆိုသည်မှာ သိပ္ပံပညာရှင်များကို အစားထိုးရန်မဟုတ်ဘဲ၊ ၎င်းတို့အား ထပ်ခါတလဲလဲလုပ်ရသော အလုပ်များမှ လွတ်မြောက်စေရန် ဖြစ်သည်။ သို့မှသာ သိပ္ပံပညာရှင်များသည် ရလဒ်များကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခြင်းနှင့် ရှုပ်ထွေးသော ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းခြင်းအပေါ် ပိုမိုအာရုံစိုက်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။”
၄။ အနာဂတ် – AI နှင့် ပေါင်းစပ်ထားသော စနစ်များ
ဓာတ်ခွဲခန်းများ၏ နောက်ထပ်ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှုမှာ စက်ရုပ်နည်းပညာ (Robotics) နှင့် ဉာဏ်ရည်တု (AI) တို့ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြစ်သည်။
- ကြိုတင်ခန့်မှန်း ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှု: စက်အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ချို့ယွင်းတော့မည် သို့မဟုတ် ဓာတ်ခွဲပစ္စည်း ကုန်တော့မည်ကို AI က ကြိုတင်သိရှိနိုင်သဖြင့် လုပ်ငန်းခွင် မရပ်တန့်အောင် ကာကွယ်ပေးသည်။
- အလိုအလျောက် အတည်ပြုခြင်း: စမတ်စနစ်များသည် “ ပုံမှန်” ရလဒ်များကို အလိုအလျောက် အတည်ပြုပေးပြီး လူကိုယ်တိုင် ကြည့်ရှုစစ်ဆေးရန် လိုအပ်သည့် “ ပုံမှန်မဟုတ်သော” ရလဒ်များကို သီးသန့် အလံပြ (flag) ပေးနိုင်သည်။ ၎င်းက ဓာတ်ခွဲခန်း၏ လုပ်ငန်းပမာဏ အများစုကို လျှပ်စစ်အလျင်ကဲ့သို့ မြန်ဆန်စေသည်။
အနှစ်ချုပ် – သင့်အတွက် အဘယ်ကြောင့် အရေးကြီးသနည်း
သာမန်လူတစ်ယောက်အတွက်မူ ဓာတ်ခွဲခန်းသုံး အလိုအလျောက်စနစ်ဆိုသည်မှာ “ စိုးရိမ်စရာ” ကျန်းမာရေးပြဿနာတစ်ခုကို ရက်သတ္တပတ်ပေါင်းများစွာ မစောင့်ရတော့ဘဲ နာရီပိုင်းအတွင်း အဖြေသိရခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ တိကျသော စက်ရုပ်နည်းပညာများကြောင့် စမ်းသပ်မှုအဆင့်များကို အရှိန်မြှင့်နိုင်ပြီး အသက်ကယ်ဆေးသစ်များကို ဈေးကွက်သို့ ပိုမိုမြန်ဆန်စွာ ပို့ဆောင်ပေးနိုင်ခြင်းကို ဆိုလိုပါသည်။
ဓာတ်ခွဲခန်းသုံး အလိုအလျောက်စနစ်သည် ခေတ်သစ်ဆေးပညာ၏ အံ့ဖွယ်နောက်ကွယ်မှ တိတ်ဆိတ်သော အင်ဂျင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ လုပ်ငန်းစဉ်ကို အလိုအလျောက် ပြောင်းလဲလိုက်ခြင်းဖြင့် ရောဂါကုသမှုကို ကျွန်ုပ်တို့ အရှိန်မြှင့်နိုင်ကြောင်း သက်သေပြနေပါသည်။
